ఒక నటుడు కన్నుమూసినప్పుడు మనకు గుర్తొచ్చేది ఆయన ఎన్ని సినిమాలు చేశారన్నది కాదు… మనల్ని ఎంత బలంగా గుర్తుండిపోయేలా చేశారన్నది.
అక్టోబర్ 8న కన్నుమూసిన నానా పటేకర్‌ను గుర్తు చేసుకుంటే ఎన్నో పాత్రలు కళ్లముందు కదులుతాయి. కానీ రజనీకాంత్ ‘కాలా’లో హరి దాదాగా ఆయన ఇచ్చిన పెర్ఫార్మెన్స్ మాత్రం ప్రత్యేకంగా నిలుస్తుంది.
ఎందుకంటే అక్కడ నానా పటేకర్ ఒక సాధారణ విలన్ కాదు. రజనీకాంత్ లాంటి సూపర్‌స్టార్‌కు ఎదురుగా నిలబడి, తన నటనతో హీరోకు ఏమాత్రం తగ్గని ప్రత్యర్థిని సృష్టించారు.
కాలాలో రజనీకాంత్, నానా పటేకర్ మధ్య కనిపించేది హీరో–విలన్ పోరాటం మాత్రమే కాదు. అది రెండు సిద్ధాంతాల మధ్య యుద్ధం. రెండు వర్గాల మధ్య ఘర్షణ. రెండు భిన్నమైన ముంబై నగరాల మధ్య పోరాటం.
కాలా నలుపు దుస్తులు ధరిస్తాడు.. అది నేలతో, కష్టంతో, సామాన్యుడి జీవితంతో అతని అనుబంధానికి ప్రతీక. హరి దాదా తెలుపు వస్త్రాలు ధరిస్తాడు.. అది అతని అధికారం, డబ్బు, అహంకారానికి ప్రతీక.
కాలాకు భూమి అంటే గౌరవం. హరి దాదాకు భూమి అంటే అధికారం. అందుకే వాళ్లిద్దరి మధ్య జరిగే ప్రతి సంభాషణ వెనుక ఒక పెద్ద యుద్ధం దాగి ఉంటుంది.
నానా పటేకర్ ప్రత్యేకత ఆయన పెద్దగా అరవడంలో లేదు. చాలా సందర్భాల్లో ఆయన ఏమీ చేయకుండా ఉండటంలోనే ఉంది. ఒక చిరునవ్వు, ఒక చూపు, శరీరాన్ని కాస్త వెనక్కి తీసుకోవడం… ఇంత చిన్న హావభావాలతోనే హరి దాదాలోని ఆగ్రహం, అహంకారం, అసహనాన్ని బయటపెడతారు.
ముఖ్యంగా కాలాను కలిసినప్పుడు ఆయన చూపించే మర్యాద వెనుక దాగి ఉన్న ప్రమాదం మనకు స్పష్టంగా కనిపిస్తుంది. ఆ చిరునవ్వు ఎప్పుడు కోపంగా మారుతుందో అని ప్రేక్షకుడు ఎదురు చూసేలా చేయడమే నానా నటనలోని అసలైన మ్యాజిక్.
రజనీకాంత్ తనదైన ‘మాస్’తో సన్నివేశాన్ని ఆక్రమిస్తే, నానా పటేకర్ నిశ్శబ్దంతో దాన్ని బ్యాలెన్స్ చేస్తారు. అందుకే వీరిద్దరి మధ్య జరిగే ప్రతి ముఖాముఖి ఒక చిన్న యుద్ధంలా అనిపిస్తుంది.
ఒక గొప్ప హీరోను చూపించడానికి బలహీనమైన విలన్ అవసరం లేదు. బలమైన విలన్ ఉంటే హీరో మరింత బలంగా కనిపిస్తాడు. కాలాలో నానా పటేకర్ చేసిన హరి దాదా దానికి అద్భుతమైన ఉదాహరణ.
నానా పటేకర్‌ను ఈ రోజు గుర్తు చేసుకుంటున్నప్పుడు, ఆయన పోషించిన ఎన్నో గొప్ప పాత్రల్లో హరి దాదాను కూడా గుర్తు చేసుకోవాలి. ఎందుకంటే కొన్ని పాత్రలు సినిమా ముగిసిన తర్వాత కూడా మనలోనే ఉంటాయి.
హరి దాదా అలాంటి పాత్ర.
నానా పటేకర్ అలాంటి నటుడు.